{"id":14219,"date":"2016-10-15T00:15:00","date_gmt":"2016-10-14T22:15:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/2016\/10\/15\/mapy-mysli-nauka-na-sterydach\/"},"modified":"2018-07-15T07:12:38","modified_gmt":"2018-07-15T05:12:38","slug":"mapy-mysli-nauka-na-sterydach","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/2016\/10\/15\/mapy-mysli-nauka-na-sterydach\/","title":{"rendered":"Mapy my\u015bli – nauka na sterydach"},"content":{"rendered":"

Ods\u0142ony: 73<\/p>

Zetkn\u0105\u0142em si\u0119 kiedy\u015b na studiach z przypadkiem osoby, kt\u00f3ra poproszona o przedstawienie w formie referatu pewnego wa\u017cnego tematu z podr\u0119cznika zacz\u0119\u0142a odtwarza\u0107 jak magnetofon zawarto\u015b\u0107 rozdzia\u0142u. Linearnie, jak leci! Po minucie zirytowany prowadz\u0105cy przerwa\u0142 ten s\u0142owotok i rozpocz\u0105\u0142 zaj\u0119cia od t\u0142umaczenia, jak nale\u017cy czyta\u0107 i rozumie\u0107 podr\u0119cznik.<\/p>\n

Narz\u0119dzie<\/b>: Mapy my\u015bli
Kategoria<\/b>:Mapy my\u015bli
Temat<\/b>: Idea map my\u015bli w edukacji
Poziom trudno\u015bci<\/b>: 2\/3
Wielko\u015b\u0107 dokumentu<\/b>: ok. 5700 znak\u00f3w, 3 ilustracje <\/div>\n

Osoba by\u0142a przeci\u0119tnie bystra i prawdopodobnie by\u0142aby w stanie zrozumie\u0107 temat, jednak sta\u0142a si\u0119 mimo woli modelow\u0105 wprost ilustracj\u0105 podzia\u0142u ludzi z punktu widzenia sposobu my\u015blenia. Ot\u00f3\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b<\/b> (nie podejm\u0119 si\u0119 pr\u00f3by okre\u015blenia, jak du\u017ca wi\u0119kszo\u015b\u0107) wch\u0142ania dostarczan\u0105 wiedz\u0119 linearnie, zgodnie z jej prezentacj\u0105 w podr\u0119czniku – zaku\u0107, zda\u0107, zapomnie\u0107, to najcz\u0119stsza strategia edukacyjna. To uczenie si\u0119 pami\u0119ciowe, nieomal magnetofonowe odtwarzanie tre\u015bci podr\u0119cznika, a to przecie\u017c najgorsze do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re przyprawia uczni\u00f3w o l\u0119k. Oni nie s\u0105 ma\u0142o poj\u0119tni, oni po prostu nie wiedz\u0105, jak si\u0119 uczy\u0107! Druga grupa<\/b>, u kt\u00f3rej nast\u0105pi\u0142a cz\u0119\u015bciowa iluminacja, pr\u00f3buje przetworzy\u0107 dostarczon\u0105 tre\u015b\u0107 na punkty, jako\u015b j\u0105 (te\u017c w zasadzie linearnie) uporz\u0105dkowa\u0107, i wed\u0142ug tego odtworzy\u0107. Trzecia<\/b>, raczej niewielka grupa, rozumie, o co chodzi w nauce. A chodzi o prost\u0105 w gruncie rzeczy spraw\u0119.<\/p>\n

W uczeniu si\u0119 idzie o przeczytanie (obejrzenie) materia\u0142u, ustrukturyzowanie go sobie w g\u0142owie (wyodr\u0119bnienie poj\u0119\u0107, znalezienie ich hierarchii i zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy nimi), a nast\u0119pnie inteligentne operowanie tak\u0105 struktur\u0105. <\/span>To dzia\u0142anie zgodne z funkcjonowaniem m\u00f3zgu, kt\u00f3re odbiega od linearnie z natury wyk\u0142adanej wiedzy podr\u0119cznikowej. To warunek zrozumienia i zapami\u0119tania, kt\u00f3re nie s\u0105 mo\u017cliwe, gdy tylko odtwarzamy mechanicznie z pami\u0119ci tre\u015b\u0107, a nie potrafimy operowa\u0107 jej fragmentami – kojarzy\u0107 je, wykorzystywa\u0107 w r\u00f3\u017cnych operacjach my\u015blowych. Prosty przyk\u0142ad poka\u017cemy ni\u017cej, na ilustracjach.<\/div>\n
<\/div>\n
Przeszed\u0142em z pierwszej do drugiej z wymienionych wy\u017cej grup gdzie\u015b pod koniec podstaw\u00f3wki (jeszcze w dawnym systemie, przed reform\u0105 edukacyjn\u0105), a z drugiej do trzeciej chyba w po\u0142owie liceum – zapewne by\u0142o to, oceniaj\u0105c z perspektywy czasu, najwa\u017cniejsze do\u015bwiadczenie intelektualne nastolatka. Jednak jak pan Jourdain z Moliera. nie wiedzia\u0142em, \u017ce m\u00f3wi\u0142em proz\u0105, bo Tony Buzan tworzy\u0142 swoje mapy my\u015bli w latach 70. I tu docieram do sedna sprawy – mapy my\u015bli to nic innego jak ustrukturyzowanie wiedzy, jak znalezienie jej punkt\u00f3w kluczowych i powi\u0105za\u0144, stworzenie siatki bardziej i mniej og\u00f3lnych poj\u0119\u0107 i zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy nimi. Podr\u0119cznik trzeba studiowa\u0107, szkicuj\u0105c zarazem na kartce papieru map\u0119 my\u015bli do danego rozdzia\u0142u czy punktu. W miar\u0119 poszerzania wiedzy trzeba te cz\u0105stkowe siatki \u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105 w ca\u0142o\u015b\u0107 – rozdzia\u0142y podr\u0119cznika w kompletny obraz przedmiotu, a odr\u0119bne przedmioty w globaln\u0105 wiedz\u0119 – fizyk\u0119 z chemi\u0105, socjologi\u0119 z ekonomi\u0105, a obie z histori\u0105. Mapy my\u015bli to profesjonalne narz\u0119dzie, kt\u00f3re uczniowskie i studenckie intuicje przekszta\u0142ca w dobrze dzia\u0142aj\u0105cy system narz\u0119dzi poznawczych, daj\u0105c im po prostu twarde, naukowe podstawy. Twierdz\u0119 wr\u0119cz, \u017ce ka\u017cdy rozdzia\u0142 w podr\u0119czniku powinien zawiera\u0107 map\u0119 my\u015bli b\u0119d\u0105c\u0105 ekwiwalentem tre\u015bci. Nie typowe “summary” na ko\u0144cu rozdzia\u0142u, lecz inteligentnie skonstruowan\u0105 map\u0119.<\/div>\n
<\/div>\n
To narz\u0119dzie, kt\u00f3re da si\u0119 wdro\u017cy\u0107 tak\u017ce w szko\u0142ach – wielu nauczycieli robi to przecie\u017c na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Od najbardziej elementarnych spraw ju\u017c nawet w podstaw\u00f3wce, bazuj\u0105c na ciekawych poznawczo i atrakcyjnych wizualnie \u0107wiczeniach. Zapewne niebotycznie wy\u017csz\u0105 korzy\u015b\u0107 przynios\u0142oby zast\u0105pienie setek godzin nauczania religii w\u0142a\u015bnie zabaw\u0105 z mapami my\u015bli, bo wynios\u0142oby to edukacj\u0119 na wy\u017cszy poziom, daj\u0105c do r\u0119ki przynajmniej cz\u0119\u015bci uczni\u00f3w nawyk my\u015blenia strukturalnego, w miejsce linearnego.<\/div>\n
<\/div>\n
Poka\u017cmy jeszcze schematycznie, ale pogl\u0105dowo, jak wygl\u0105da nauka w tych trzech grupach. Przedstawmy to na przyk\u0142adzie tekstu zaczerpni\u0119tego z podr\u0119cznika Wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie<\/i>.<\/p>\n

W pierwszej grupie<\/b>, staraj\u0105cej si\u0119 zapami\u0119tywa\u0107 tre\u015b\u0107 w podr\u0119cznikowym, linearnym uj\u0119ciu, uczniowie usi\u0142uj\u0105 zapami\u0119ta\u0107 jak najwi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, co ko\u0144czy si\u0119 zazwyczaj misz-maszem w g\u0142owie i szybkim ulatnianiem si\u0119 okruch\u00f3w zapami\u0119tanej dora\u017anie wiedzy. Rzeczy bardziej wa\u017cne mieszaj\u0105 si\u0119 z mniej wa\u017cnymi, nie ma hierarchii wiedzy, bo nie nauczyli\u015bmy si\u0119 jej budowa\u0107.<\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/div>\n
Druga grupa<\/b> stara si\u0119 przetworzy\u0107 tekst podr\u0119cznika na bardziej usystematyzowan\u0105, hierarchiczn\u0105 posta\u0107, \u0142atwiejsze do zapami\u0119tania punkty, kt\u00f3re ujmowane s\u0105 w postaci listy numerowanej lub punktowanej i obejmuj\u0105 wa\u017cniejsze momenty podr\u0119cznikowej tre\u015bci.<\/div>\n
<\/a><\/div>\n
Wreszcie ci,<\/b> co w usystematyzowaniu tre\u015bci si\u0119gaj\u0105 do map my\u015bli, przetworz\u0105 tre\u015b\u0107 do postaci obrazkowej korzystaj\u0105c albo z o\u0142\u00f3wka i kartki papieru, albo jednego z licznych (p\u0142atnych lub bezp\u0142atnych) narz\u0119dzi do tworzenia map. Pos\u0142u\u017cymy si\u0119 tu freeware’owym programem MindMaple Lite <\/p>\n<\/div>\n
<\/a><\/div>\n
Tym razem czyst\u0105 tre\u015b\u0107 zast\u0119pujemy po\u0142\u0105czeniem obrazu z tre\u015bci\u0105. Linearne uj\u0119cie tre\u015bci, w kt\u00f3rym narzucona jest jaka\u015b kolejno\u015b\u0107, zast\u0105pione jest obrazem pokazuj\u0105cym hierarchiczn\u0105 struktur\u0119, w kt\u00f3rej jest pewna centralna idea, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej s\u0105 idee ni\u017cszego szczebla. Taki obraz pozwala lepiej manipulowa\u0107 wiedz\u0105 w pami\u0119ci, elastycznie i inteligentnie operowa\u0107 jej rozmaitymi fragmentami.<\/p>\n

Naturalnie, trzeba nabra\u0107 wprawy w rozpoznawaniu tre\u015bci i przetwarzaniu jej do postaci map my\u015bli. Jednak po pewnym czasie staje si\u0119 to naturaln\u0105 czynno\u015bci\u0105 i potrafimy budowa\u0107 mapy zar\u00f3wno na podstawie czytanej tre\u015bci, jak i s\u0142uchanych na \u017cywo wyk\u0142ad\u00f3w, prelekcji czy dyskusji. Na \u017cywo \u0142atwiej oczywi\u015bcie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 kartk\u0105 i o\u0142\u00f3wkiem lub te\u017c urz\u0105dzeniami dotykowymi z oprogramowaniem do map my\u015bli.<\/div>\n

\n

MindMaple Lite: producent nie udost\u0119pnia go ju\u017c, ale program mo\u017cna znale\u017a\u0107 w sk\u0142adnicach oprogramowania, np. w polskiej Programosy: http:\/\/www.programosy.pl\/program,mindmaple-lite.html<\/a>.<\/p>\n

\"image\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ods\u0142ony: 73Zetkn\u0105\u0142em si\u0119 kiedy\u015b na studiach z przypadkiem osoby, kt\u00f3ra poproszona o przedstawienie w formie referatu pewnego wa\u017cnego tematu z podr\u0119cznika zacz\u0119\u0142a odtwarza\u0107 jak magnetofon zawarto\u015b\u0107 rozdzia\u0142u. Linearnie, jak leci! Po minucie zirytowany prowadz\u0105cy przerwa\u0142 ten s\u0142owotok i rozpocz\u0105\u0142 zaj\u0119cia od t\u0142umaczenia, jak nale\u017cy czyta\u0107 i rozumie\u0107 podr\u0119cznik. Narz\u0119dzie: Mapy …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[42],"tags":[216],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14219"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14881,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14219\/revisions\/14881"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.numlock.edu.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}